
Za nami już cała międzynarodowa konferencja poświęcona zespołowi Angelmana – FAST Global Science Summit 2026. W sobotę, 7 listopada, odbył się drugi dzień wydarzenia. Podsumowanie pierwszego dnia dostępne jest w naszym poprzednim wpisie: https://www.cureangelman.pl/fast-global-science-summit-2026-dzien-pierwszy/.
Spotkanie rozpoczęło przemówienie Allyson Berent, która zaprosiła pierwszego prelegenta – dr Jamesa Wilsona. Dr Wilson opowiedział historię swojego poświęcenia się badaniom nad terapią genową oraz samej terapii genowej, głównie terapii z wykorzystaniem wektorów AAV (adeno-associated viruses) – wirusów towarzyszących adenowirusom. Dowiedzieliśmy się również, że nieustannie trwają prace nad coraz to nowszymi i coraz bardziej ulepszonymi generacjami wektorów AAV, między innymi w celu skuteczniejszego przekraczania bariery krew-mózg. Podzielił się również wieloma historiami związanymi z chorobami rzadkimi, budząc optymizm, że jeszcze wiele przed nami. Na koniec dr Wilson podziękował Emilowi Kakkisowi – prezesowi Ultragenyx – za podjęcie badania, a po jego niepowodzeniu za otwartość, by dzielić się wynikami, pozwalając na czerpanie doświadczeń i wzbogacanie świata nauki.
Po Jamesie Wilsonie do mikrofonu powróciła Allyson Berent, by przedstawić najświeższe dane w temacie programu terapii genowej HSC-GT (Hematopoietic Stem Cell Gene Therapy – Terapia Genowa z Wykorzystaniem Komórek Macierzystych Pacjenta). Wykład rozpoczęło rozróżnienie dwóch rodzajów terapii genowej – in vivo (wewnątrz organizmu) oraz ex vivo (prowadzona na zewnątrz organizmu) i informacje na temat samej terapii HSC-GT. Podczas wykładu usłyszeliśmy, że terapia ta jest stosowana w innych chorobach już od wielu lat i jest jedną z najczęściej zatwierdzanych rodzajów terapii genowych. W przypadku zespołu Angelmana, dla tego rodzaju terapii naukowcy poszukują obecnie optymalnego wektora (a właściwie modyfikacji używanych dotąd, by uniknąć potencjalnych efektów ubocznych, obserwowanych w innych chorobach), a dotychczasowe wyniki budzą ogromną nadzieję.

Następną prelegentką była dr Serena Hung z MavriX Bio. Przypomniała nam ona najważniejsze szczegóły programu MVX-220 oraz czym jest terapia genowa z wykorzystaniem wektorów AAV i podała wiele interesujących faktów na temat terapii genowych – między innymi, że od kwietnia 2026 roku terapie te są wykorzystywane najczęściej w przypadku chorób rzadkich oraz, że ponad 50 terapii genowych opartych o wektory AAV są obecnie opracowywane w badaniach klinicznych dla różnych zaburzeń genetycznych. Podczas wykładu nakreślono również projekt badania ASCEND-AS.
Po prezentacji dotyczącej programu MVX-220 wykład wygłosili: dr Yong-Hui Jiang, Allyson Berent oraz dr Elizabeth Berry-Kravis na temat badania firmy CourageAS Bio opartym o strategię edycji genów CRISPR, nie wykorzystującej wektorów wirusowych. Allyson optymistycznie powiedziała, że dotychczasowe wyniki w badaniach na zwierzętach są niezwykle obiecujące, a nadziei dodały nam informacje, że zespół przygotowuje się do wykorzystania tej strategii w badaniu klinicznym (według planów, podjęcie kroków w tym celu nastąpi w 2027 roku). Przedstawiono dotychczasowe wyniki badań przedklinicznych i częściowe wstępne plany dotyczące projektu badania klinicznego. Nie podjęto jeszcze decyzji odnośnie wielu aspektów badania, jak rodzaj czy wielkość badanej grupy, poziom dawek czy założeń strategii w przypadku różnych wariantów rezultatów. Wiadomo natomiast, że będzie to badanie w którym udział będzie bardzo intensywny – zespół zakłada stosowanie wielu rodzajów kwestionariuszy i szeregu badań. Allyson przypomniała też trudną drogę, którą musi przebyć zespół naukowców zanim uda się zatwierdzić terapię do użycia w badaniu klinicznym. Z radością przekazała też, że wyniki badań na zwierzętach wykazały wyjątkowo wysoką wydajność eksperymentalnej terapii – nawet w najgłębszych strukturach mózgu wykazano, że 80-90% komórek nerwowych osiągnęło ekspresję ojcowskiej kopii genu UBE3A, czego dotąd jeszcze nie zarejestrowano.
Ostatnią prezentacją z grupy programów przedklinicznych było wystąpienie dr Sirika Pillay (Encoded Therapeutics) z tematem dotyczącym podejścia opartego o AAV-miRNA. Terapia wykorzystuje wektor AAV jako nośnik dla cząsteczek miRNA (mikroRNA) dostarczanych za pomocą jednego podania w celu „odciszenia” ojcowskiej kopii genu UBE3A. Badanie na zwierzętach sprawdzało między innymi, czy zaprojektowana terapia rzeczywiście działa tylko tam, gdzie powinna – nie wpływając na inne geny. Jak w przypadku wielu innych programów, w tym badaniu również naukowcy skupiają się na problemie zapewnienia jak najwyższej biodystrybucji – by jak największa ilość komórek układu nerwowego wykazywała wzrost ekspresji ojcowskiej kopii genu UBE3A. Zespół pracuje nad zaprojektowaniem ulepszonego wektora AAV, by zwiększyć potencjał przekraczania bariery krew-mózg w porównaniu do istniejących już generacji tego wektora, badając zarazem efektywność tej cząsteczki w porównaniu do dotychczas znanych wektorów AAV. Dr Pillay przekazała też dobrą wiadomość, że dotychczasowe wyniki badań przedklinicznych są zadowalające.
Po krótkiej przerwie przeszliśmy do etapu prezentacji podsumowujących badania kliniczne.
Pierwszym wystąpieniem w tej części była prezentacja dr Brendy Vincenzi z firmy Oak Hill Bio na temat programu Beacon (rugonersen). W odniesieniu do ostatniego niepowodzenia badania Aspire firmy Ultragenyx nad ich cząsteczką ASO (oligonukleotydu antysensownego) Dr Vincenzi przypomniała nam, że nie wszystkie cząsteczki ASO są takie same oraz, że wyniki badania Aspire nie determinują wyników, jakie może osiągnąć badanie Beacon. Publiczność mogła również przypomnieć sobie projekt badania, prelegentka podkreśliła powody dla którego wierzą w powodzenie ich programu i podzieliła się dotychczasowymi wynikami rugonersenu w porównaniu do wyników osiąganych w Badaniu Historii Naturalnej, m.in. jego zdolnością do redukowania nieprawidłowej aktywności mózgu widocznej w EEG. Badanie Beacon planowo ma potrwać mniej więcej do 2030 roku.
Kolejna prezentacja na temat badania klinicznego to aktualizacja firmy Ionis Pharmaceuticals przedstawiona przez dr Roba Komorowskiego. Badanie Ionis nad ich cząsteczką ASO – ION582 – od tego roku trwa również w Polsce. Podczas wykładu wysłuchaliśmy szczegółów na temat projektu badania, dr Komorowski podkreślił także, że obudanersen (ION582) jest zdecydowanie inną cząsteczką w porównaniu do pozostałych ASO badanych w zespole Angelmana. Przypomniano również sukcesy firmy w zakresie stosowania ASO w przypadku innych chorób, m.in SMA (Spinraza – nusinersen). Na koniec podsumowano krótko badania Halos, Reveal i Champion prowadzone w zespole Angelmana przez firmę. Dotychczasowe dane sugerują, że obudanersen (ION582) niesie duży potencjał jako eksperymentalna terapia dla zespołu Angelmana. Niemniej jednak, w wsytąpieniu nie zabrakło też ostrożnego podkreślenia, w obliczu ostatnich wydarzeń, że optymistyczne wyniki z wcześniejszych faz badań klinicznych nie są nigdy stuprocentową gwarancją zobaczenia takich samych rezultatów w badaniu fazy 3. Zapowiedziano, że podzielenie się wynikami według planu ma nastąpić w drugiej połowie roku 2027.
Ostatnią prezentacją było wystąpienie dr Emila Kakkisa, prezesa firmy Ultragenyx, na temat zamkniętego ostatnio programu GTX-102 (badanie Aspire). W wystąpieniu podzielił się jego wynikami, odniósł się do reakcji społeczności i faktu odnotowania poprawy u części pacjentów oraz podał przypuszczenia, co mogło spowodować tak niespodziewane rezultaty. Co istotne, problemem nie był bezwzględny brak wyników, a fakt, że między grupą badaną a grupą kontrolną nie osiągnięto wystarczającej różnicy, by wykazać dostateczną skuteczność, pomimo analizowania wyników na wszelkie sposoby. Dr Kakkis również podkreślił, że cząsteczka wykorzystywana w ich badaniu różni się od ASO pozostałych firm i zaznaczył, że jest gotowy dzielić się swoim doświadczeniem, by jak najlepiej wspierać przyszłe programy badawcze. Niestety, firma nie miała wyjścia innego, niż zakończenie badania, a w decyzji tej ogromny udział miały kwestie finansowe (nieudany program spowodował ogromne straty, a firma wciąż prowadzi badania dedykowane innym schorzeniom, wymagające nakładów finansowych).
Po wszystkich wystąpieniach nadszedł czas na panel, podczas którego prowadzący zadawali pytania prelegentom. Wśród nich pojawiły się zapytania o nauki, jakie inne firmy wyciągnęły z nieudanego badania Aspire; czy firmy odnotowują w swoich badaniach utraty umiejętności uczestników i rozważają zmianę częstotliwości podań; jak długa przerwa jest niezbędna, by móc wziąć udział w kolejnym badaniu klinicznym; zapytano też o plany firm oraz co jest dla poszczególnych prelegentów powodem do optymizmu, bazując na ostatnich wynikach.
Pod koniec konferencji wszyscy badacze na scenie zgodnie podsumowywali, że ilość podejść terapeutycznych oraz wyniki w dotychczasowych badaniach są ekscytujące i budzące nadzieję oraz, że, niezależnie od niepowodzeń, które są częścią drogi do powstania przełomowej terapii i są nieuniknione, wiele wskazuje na to, że zmierzamy do uczynienia zespołu Angelmana zaburzeniem, które można leczyć.

Dziękujemy wszystkim, którzy zdecydowali się dołączyć do konferencji wirtualnie. Wkrótce udostępnione zostaną nagrania z wykładów – gorąco zachęcamy całą społeczność zespołu Angelmana do obejrzenia!



























































